Vitamin D cho trẻ sơ sinh cần thiết vì sữa mẹ chứa rất ít vitamin D, trong khi trẻ nhỏ không nên phơi nắng. Các hướng dẫn quốc tế khuyên trẻ bú mẹ bổ sung 400 IU mỗi ngày từ những ngày đầu sau sinh, kéo dài ít nhất đến 12 tháng tuổi, theo tư vấn của bác sĩ.
Mục lục
- Vì sao cần bổ sung vitamin D cho trẻ sơ sinh?
- Trẻ cần bổ sung vitamin D bao nhiêu mỗi ngày?
- Bổ sung vitamin D cho trẻ đến khi nào?
- Mẹ uống vitamin D có thay được cho con uống không?
- Cho trẻ uống vitamin D thế nào cho đúng?
- Ra mồ hôi trộm, rụng tóc vành khăn có phải thiếu vitamin D?
- Khi nào nên đi khám?
- Câu hỏi thường gặp
Tóm tắt nhanh
- Sữa mẹ chứa rất ít vitamin D, trẻ dưới 6 tháng không nên phơi nắng trực tiếp.
- Trẻ bú mẹ hoàn toàn hoặc một phần nên bổ sung 400 IU (10 microgam) mỗi ngày từ những ngày đầu.
- Duy trì ít nhất đến 12 tháng tuổi; đọc kỹ hàm lượng mỗi giọt, không tự tăng liều.
- Mồ hôi trộm, rụng tóc vành khăn thường không phải dấu hiệu thiếu vitamin D.
Nhiều cha mẹ được dặn “cho con phơi nắng để có vitamin D”, số khác lại lo con ra mồ hôi trộm, rụng tóc vành khăn là thiếu canxi. Mùa đông trời âm u, trẻ được ủ ấm trong nhà nhiều hơn, câu hỏi bổ sung vitamin D càng được quan tâm. Bài viết giải thích vì sao trẻ cần vitamin D, bổ sung bao nhiêu, đến khi nào và cách cho uống an toàn.

Vì sao cần bổ sung vitamin D cho trẻ sơ sinh?
Vitamin D giúp ruột hấp thu canxi và phospho để tạo xương, răng chắc khỏe. Lượng vitamin D trẻ có khi sinh phụ thuộc vào mẹ và giảm dần trong vài tuần đầu. Sữa mẹ là thức ăn lý tưởng nhưng thường chứa rất ít vitamin D, không đủ đáp ứng nhu cầu của trẻ bú mẹ hoàn toàn.
Thiếu vitamin D kéo dài có thể dẫn đến còi xương dinh dưỡng: xương mềm, biến dạng, chậm lớn, chậm biết đi. Trường hợp nặng, nồng độ canxi trong máu thấp có thể gây co giật, nhất là ở trẻ nhỏ. Đồng thuận toàn cầu về còi xương dinh dưỡng (Munns 2016) coi bổ sung vitamin D cho trẻ dưới một tuổi là biện pháp phòng ngừa cơ bản.
Cơ thể có thể tự tạo vitamin D khi da tiếp xúc ánh nắng, nhưng với trẻ nhỏ, cách này khó kiểm soát liều và có nguy cơ bỏng nắng. Vì vậy, các hướng dẫn không khuyến khích phơi nắng trực tiếp như nguồn vitamin D chính cho trẻ dưới sáu tháng tuổi.
Trẻ cần bổ sung vitamin D bao nhiêu mỗi ngày?
Liều khuyến cáo phổ biến là 400 IU, tương đương 10 microgam, mỗi ngày cho trẻ dưới 12 tháng tuổi. Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (Wagner và Greer 2008) khuyên bắt đầu trong vài ngày đầu sau sinh với trẻ bú mẹ hoàn toàn hoặc bú mẹ một phần. Trẻ sinh non cần bác sĩ chỉ định riêng.
| Cách nuôi | Gợi ý bổ sung | Ghi chú |
|---|---|---|
| Bú mẹ hoàn toàn | 400 IU mỗi ngày từ những ngày đầu | Nhóm cần bổ sung rõ nhất |
| Bú mẹ kết hợp sữa công thức | 400 IU mỗi ngày | Bác sĩ có thể điều chỉnh theo lượng sữa công thức |
| Bú sữa công thức hoàn toàn | Tùy lượng sữa uống mỗi ngày | Sữa công thức đã có vitamin D; hỏi bác sĩ trước khi bổ sung thêm |
| Trẻ sinh non, nhẹ cân, bệnh mạn tính | Theo chỉ định | Nhu cầu và liều khác trẻ đủ tháng |
Đồng thuận của Munns (2016) khuyên 400 IU mỗi ngày cho mọi trẻ từ lúc sinh đến 12 tháng tuổi, không phân biệt cách nuôi. Hướng dẫn của Anh quốc (NHS) linh hoạt hơn với trẻ bú sữa công thức đủ lượng. Vì sản phẩm trên thị trường khác nhau, cha mẹ nên hỏi bác sĩ, dược sĩ để chọn liều phù hợp với con.

Bổ sung vitamin D cho trẻ đến khi nào?
Phần lớn hướng dẫn khuyên duy trì ít nhất đến 12 tháng tuổi. Sau một tuổi, nhu cầu tăng lên khoảng 600 IU mỗi ngày và có thể đáp ứng bằng chế độ ăn đa dạng, sữa có bổ sung vitamin D hoặc tiếp tục bổ sung theo tư vấn.
Khuyến cáo của Wagner và Greer (2008) nêu trẻ cần tiếp tục bổ sung cho đến khi uống đủ khoảng một lít sữa có bổ sung vitamin D mỗi ngày. Trên thực tế, ít trẻ dưới một tuổi uống được lượng này, nên việc bổ sung thường kéo dài suốt năm đầu.
- Thực phẩm có vitamin D: cá béo như cá hồi, cá thu, lòng đỏ trứng, sữa và bột ăn dặm có bổ sung vitamin D.
- Trẻ ít ra ngoài, da sẫm màu, ăn kiêng cần lưu ý hơn về nguồn vitamin D.
- Trẻ ăn dặm vẫn cần theo dõi tổng lượng vitamin D từ các sản phẩm bổ sung để tránh dùng trùng lặp.
Mẹ uống vitamin D có thay được cho con uống không?
Có thể, nhưng đây không phải cách làm thông thường. Thử nghiệm của Hollis và cộng sự (2015) cho mẹ uống 6.400 IU mỗi ngày thấy nồng độ vitamin D ở trẻ tương đương nhóm trẻ uống trực tiếp 400 IU. Liều cao như vậy ở mẹ chỉ nên dùng khi bác sĩ chỉ định và theo dõi.
Viên vitamin tổng hợp thông thường cho mẹ sau sinh thường chứa lượng vitamin D thấp hơn nhiều, không đủ để bổ sung cho con qua sữa. Vì vậy, cách phổ biến và dễ kiểm soát vẫn là cho trẻ uống trực tiếp vitamin D dạng nhỏ giọt mỗi ngày.

Cho trẻ uống vitamin D thế nào cho đúng?
Hãy đọc kỹ nhãn để biết mỗi giọt hoặc mỗi mililit chứa bao nhiêu IU, vì nồng độ các sản phẩm rất khác nhau. Dùng đúng dụng cụ đi kèm, cho trẻ uống một lần mỗi ngày vào giờ cố định. Có thể nhỏ vào núm vú mẹ trước khi cho bú hoặc nhỏ vào má trong của trẻ.
- Kiểm tra hàm lượng: ví dụ 400 IU có thể là 1 giọt ở sản phẩm này nhưng là 1 ml ở sản phẩm khác.
- Không tự tăng liều hoặc dùng cùng lúc nhiều sản phẩm có vitamin D.
- Không pha vào bình sữa lớn vì trẻ có thể bú không hết, nhận thiếu liều.
- Bảo quản nơi khô mát, đậy kín, xa tầm tay trẻ.
- Ghi lại vào lịch hoặc đặt nhắc trên điện thoại để không quên hoặc cho uống hai lần.
Thừa vitamin D có thể gây tăng canxi máu với biểu hiện nôn, táo bón, bỏ bú, quấy khóc, tiểu nhiều. Cantrell và cộng sự (2015) đã báo cáo trường hợp trẻ bị quá liều do dùng sản phẩm nhỏ giọt không kê đơn. Vitamin D là thuốc bổ sung, không phải “càng nhiều càng tốt”.

Ra mồ hôi trộm, rụng tóc vành khăn có phải thiếu vitamin D?
Không hẳn. Trẻ nhỏ ra nhiều mồ hôi đầu khi ngủ, bú vì tuyến mồ hôi hoạt động mạnh, trẻ được ủ quá ấm. Rụng tóc vành khăn thường do đầu trẻ cọ xát với gối khi nằm. Những dấu hiệu này rất phổ biến ở trẻ bình thường, không đủ để kết luận thiếu vitamin D hay thiếu canxi.
Còi xương thực sự thường có dấu hiệu rõ hơn: thóp rộng chậm đóng, chậm mọc răng, xương sọ mềm, cổ tay cổ chân to bè, chân cong, chậm lớn. Chẩn đoán cần bác sĩ khám và xét nghiệm, không nên tự cho trẻ uống canxi hay vitamin D liều cao. Khi trời lạnh, giữ ấm vừa đủ cũng giúp trẻ đỡ ra mồ hôi, xem bài giữ ấm cho trẻ mùa đông: mặc bao nhiêu lớp là vừa.
Khi nào nên đi khám?
Khi nào nên đi khám: đưa trẻ đi khám nếu chậm tăng cân, chậm lớn, thóp chậm đóng, chậm mọc răng, chân cong, hoặc co giật. Cũng nên đi khám ngay nếu trẻ đang uống vitamin D mà nôn nhiều, táo bón, bỏ bú, li bì, hoặc nghi đã uống quá liều so với hướng dẫn.
- Trẻ sinh non, nhẹ cân, có bệnh gan, thận, tiêu hóa cần bác sĩ theo dõi riêng về vitamin D.
- Mang theo vỏ hộp sản phẩm khi đi khám để bác sĩ biết chính xác hàm lượng.

Câu hỏi thường gặp
Phơi nắng buổi sáng có thay được vitamin D dạng giọt không?
Không nên dựa vào phơi nắng với trẻ dưới sáu tháng. Lượng vitamin D tạo ra khó kiểm soát và da trẻ dễ bị tổn thương bởi tia cực tím.
Vitamin D3 và vitamin D2 khác nhau thế nào?
Cả hai đều giúp phòng thiếu vitamin D. Vitamin D3 thường được dùng phổ biến cho trẻ. Điều quan trọng là đúng liều theo IU ghi trên nhãn.
Quên một ngày có cần uống bù gấp đôi không?
Không cần. Hôm sau cho uống liều bình thường. Việc quên một hai ngày không ảnh hưởng đáng kể nếu duy trì đều đặn.
Trẻ uống vitamin D có cần uống thêm canxi không?
Thường không. Sữa mẹ và sữa công thức đã cung cấp đủ canxi cho trẻ dưới một tuổi. Chỉ bổ sung canxi khi bác sĩ chỉ định.
Tài liệu tham khảo
- Wagner CL, Greer FR; American Academy of Pediatrics. Prevention of rickets and vitamin D deficiency in infants, children, and adolescents. Pediatrics. 2008. PMID: 18977996.
- Munns CF, et al. Global consensus recommendations on prevention and management of nutritional rickets. J Clin Endocrinol Metab. 2016. PMID: 26745253.
- Hollis BW, et al. Maternal versus infant vitamin D supplementation during lactation: a randomized controlled trial. Pediatrics. 2015. PMID: 26416936.
- Cantrell L, et al. Vitamin D overdosage in an infant from nonprescription vitamin D drops. Am J Health Syst Pharm. 2015. PMID: 26195647.
- NHS. Vitamins for children. 2023.
Đọc tiếp
- Giữ ấm cho trẻ mùa đông: mặc bao nhiêu lớp là vừa?
- Tắm cho trẻ sơ sinh mùa đông: nhiệt độ, thời gian và lưu ý
- Vitamin D và kẽm có tăng miễn dịch không? Bằng chứng nói gì
Tất cả nội dung không thay thế cho chỉ định của bác sỹ. Hỏi ý kiến chuyên gia trước khi dùng.
Lưu ý: Bài viết chỉ nhằm cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế tư vấn của thầy thuốc. Không tự ý dùng thuốc kê đơn; hãy hỏi bác sĩ, dược sĩ trước khi dùng bất kỳ thuốc hay sản phẩm nào, nhất là với trẻ em, phụ nữ có thai, cho con bú và người có bệnh nền.
Tác giả: Ths.Ds. Nguyễn Bá Nghĩa · Cập nhật: 20/11/2026


