Kiến có cánh thường được gọi là kiến sinh sản hay kiến bầy đàn là hiện tượng khiến không ít người bất ngờ mỗi khi thời tiết chuyển mùa. Chúng thường xuất hiện ồ ạt sau những cơn mưa hoặc vào giai đoạn độ ẩm tăng cao, bay thành đàn tìm nơi giao phối và hình thành tổ mới. Không chỉ gây cảm giác khó chịu trong sinh hoạt, kiến có cánh còn tiềm ẩn nhiều rủi ro nếu không được nhận diện và xử lý đúng cách.
Mục lục
Bài viết dưới đây Innocare Pharma sẽ cùng bạn tìm hiểu chi tiết cách phân loại cũng như đặc điểm nhận biết các loại kiến có cánh phổ biến, giúp bạn chủ động phòng tránh và bảo vệ không gian sống an toàn hơn.
Kiến có cánh là gì?
Kiến có cánh là những cá thể kiến đã trưởng thành hoàn toàn, gồm kiến đực và kiến cái, xuất hiện trong giai đoạn sinh sản của vòng đời kiến (còn gọi là giai đoạn vũ hóa). Khác với kiến thợ chỉ có nhiệm vụ tìm kiếm thức ăn và xây dựng tổ, kiến có cánh đảm nhận vai trò duy trì và phát triển nòi giống. Sau khi rời tổ cũ để bay đi giao phối, kiến cái sẽ trở thành kiến chúa của một đàn kiến mới, còn kiến đực thường chết sau khi hoàn thành nhiệm vụ sinh sản.
Trong một đàn kiến, khi tổ đã phát triển đủ lớn và điều kiện môi trường thuận lợi, kiến chúa sẽ sinh ra thế hệ kiến sinh sản có cánh. Những cá thể này khác biệt rõ rệt so với kiến thợ: chúng có kích thước lớn hơn, cơ thể khỏe, được trang bị cánh để có thể bay xa, tìm bạn tình và mở rộng phạm vi sinh sống. Đây là cơ chế tự nhiên giúp loài kiến tồn tại, phân tán quần thể và tránh cạn kiệt nguồn thức ăn quanh tổ cũ.
Kiến có cánh thường xuất hiện nhiều sau các cơn mưa hoặc vào thời điểm thời tiết nóng ẩm, đặc biệt là đầu và giữa mùa mưa. Lúc này, độ ẩm cao và nhiệt độ ổn định tạo điều kiện lý tưởng cho quá trình giao phối và hình thành tổ mới. Ngoài ra, chúng còn bị thu hút mạnh bởi ánh sáng đèn điện, nên dễ bay vào nhà vào buổi tối.
Phân biệt nhanh kiến có cánh và mối cánh
Nhiều người thường nhầm lẫn kiến có cánh với mối cánh do hình dáng tương đối giống nhau. Tuy vậy bạn có thể phân biệt nhanh qua các đặc điểm sau:
- Râu: Kiến có cánh có râu gập khúc rõ ràng, trong khi mối cánh có râu thẳng, dạng chuỗi hạt.
- Eo: Kiến có cánh có eo thắt rõ giữa ngực và bụng; mối cánh có thân thẳng, không thắt eo.
- Cánh: Kiến có cánh có cặp cánh trước lớn hơn cánh sau, còn mối cánh có bốn cánh gần như bằng nhau về kích thước.
Việc hiểu rõ kiến có cánh là gì, vì sao chúng xuất hiện và cách phân biệt với mối sẽ giúp bạn chủ động hơn trong việc nhận biết nguy cơ và áp dụng biện pháp xử lý phù hợp khi chúng xuất hiện trong nhà.
Phân loại các loại kiến có cánh phổ biến thường gặp
Dưới đây là những loài kiến có cánh thường gặp nhất trong khu dân cư, dễ bay vào nhà và gây nhiều phiền toái trong sinh hoạt.
1. Kiến đen có cánh
Kiến đen có cánh có thân hình nhỏ đến trung bình, màu đen hoặc đen sẫm đặc trưng. Phần cánh trong suốt, mỏng, khi đậu thường xếp gọn dọc theo thân. Trong dân gian, chúng thường được gọi là kiến cánh đen hoặc kiến màu đen có cánh. So với kiến thợ thông thường, kiến cánh đen có kích thước lớn hơn đôi chút và phần ngực phát triển rõ để nâng đỡ cánh.
Loài kiến này thường làm tổ ở những nơi kín đáo như khe tường, kẽ gạch, gỗ mục, chân tủ hoặc khu vực ẩm thấp trong nhà. Vào mùa sinh sản, kiến cánh đen bay ra ngoài theo đàn, dễ bị thu hút bởi ánh đèn điện và thức ăn, đặc biệt là đồ ngọt. Dù không nguy hiểm, nhưng chúng có thể mang vi khuẩn từ môi trường bên ngoài, gây mất vệ sinh nếu xuất hiện nhiều trong nhà bếp.
2. Kiến lửa có cánh
Kiến lửa có cánh thường mang màu đỏ đồng hoặc nâu đỏ, thân chắc, đầu to hơn so với nhiều loài kiến khác. Khi bước vào giai đoạn sinh sản, kiến lửa đực và kiến chúa sẽ mọc cánh, bay thành từng đàn lớn, dễ gây hoảng sợ cho người gặp phải.
So với các loài kiến có cánh khác, kiến lửa có cánh được đánh giá là nguy hiểm hơn cả. Chúng cực kỳ hung dữ, sẵn sàng tấn công khi bị quấy rầy. Vết cắn của kiến lửa gây đau buốt, nóng rát như bị bỏng, sau đó có thể sưng tấy, nổi mụn mủ và gây ngứa kéo dài. Đối với trẻ nhỏ hoặc người có cơ địa nhạy cảm, vết cắn còn tiềm ẩn nguy cơ nhiễm trùng nếu không được xử lý đúng cách.
Tham khảo thêm: Các loại kiến thường thấy trong nhà
3. Các loài kiến cánh kích thước lớn
Nhóm này chủ yếu bao gồm kiến thợ mộc có cánh hoặc kiến chúa của các loài kiến kích thước lớn. Chúng dễ nhận biết nhờ thân hình to, khỏe, phần ngực phát triển mạnh và sải cánh dài hơn rõ rệt so với các loài kiến cánh nhỏ. Khi bay, chúng tạo tiếng động khá rõ và dễ khiến nhiều người nhầm lẫn với mối cánh.
Dấu hiệu nhận biết
- Kích thước lớn, thân dài và chắc
- Cánh dài, bản rộng, khi rụng cánh thường để lại dấu vết quanh cửa sổ, sàn nhà
- Di chuyển nhanh, linh hoạt
Kiến thợ mộc có cánh thường xuất hiện khi tổ kiến đã phát triển lớn. Chúng có xu hướng bay vào nhà để tìm nơi xây tổ mới, đặc biệt là khu vực có gỗ ẩm, trần nhà, khung cửa hoặc đồ nội thất bằng gỗ. Nếu không kiểm soát sớm, chúng có thể gây ảnh hưởng đến kết cấu gỗ và không gian sống về lâu dài.
Bị kiến có cánh cắn và cách xử lý và điều trị an toàn
Bị kiến có cánh cắn là tình trạng khá thường gặp, nhất là vào mùa mưa hoặc thời điểm giao mùa khi kiến bước vào giai đoạn sinh sản. Nếu không xử lý đúng cách, vết cắn có thể gây khó chịu kéo dài, thậm chí để lại thâm sẹo, đặc biệt với làn da nhạy cảm của trẻ nhỏ.
Triệu chứng thường gặp
Sau khi bị kiến có cánh cắn, vùng da tổn thương có thể xuất hiện một hoặc nhiều biểu hiện sau:
- Sưng tấy tại vị trí bị cắn, cảm giác căng và rát da
- Ngứa ngáy, khó chịu, dễ khiến người bệnh gãi nhiều
- Da mẩn đỏ, có ranh giới rõ
- Một số trường hợp nặng có thể nổi mụn nước, phồng rộp nhẹ
Cách sơ cứu ban đầu an toàn
Việc sơ cứu đúng cách ngay từ đầu đóng vai trò rất quan trọng trong việc hạn chế tổn thương lan rộng:
- Rửa sạch vùng da bị cắn bằng nước mát và xà phòng dịu nhẹ để loại bỏ vi khuẩn và độc tố
- Tuyệt đối không gãi, không nặn hay chà xát mạnh vết cắn nhằm tránh nhiễm trùng và để lại sẹo
- Có thể chườm lạnh ngắn hạn để giảm sưng, giảm ngứa và làm dịu da
Giải pháp điều trị chuyên sâu
Sau bước sơ cứu, nên kết hợp sử dụng bộ đôi chuyên trị Muỗi, kiến ba khoang và Côn trùng đốt để hỗ trợ phục hồi da nhanh và hiệu quả hơn:
- Giúp làm dịu nhanh cảm giác ngứa rát, sưng tấy
- Hỗ trợ làm xẹp vết đốt, hạn chế mẩn đỏ lan rộng
- Góp phần ngăn ngừa thâm sẹo sau khi da hồi phục
Vì sao nên lựa chọn bộ đôi này?
Bộ đôi được đánh giá cao nhờ những ưu điểm nổi bật:
- Thấm nhanh, không nhờn rít, dễ sử dụng cho cả người lớn và trẻ nhỏ
- Làm dịu da tức thì, mang lại cảm giác dễ chịu ngay sau khi bôi
- Thành phần an toàn, phù hợp cho cả gia đình sử dụng lâu dài
- Tiện lợi khi dùng song song: vừa phòng tránh côn trùng, vừa xử lý hiệu quả vết đốt
Áp dụng đúng cách xử lý và lựa chọn giải pháp chăm sóc phù hợp sẽ giúp bạn yên tâm hơn khi không may bị kiến có cánh cắn, đồng thời bảo vệ làn da của cả gia đình một cách an toàn và hiệu quả.
Việc nhận biết chính xác các loại kiến có cánh không chỉ giúp bạn hiểu rõ hơn về tập tính sinh học của chúng mà còn là chìa khóa để bảo vệ không gian sống và sức khỏe gia đình một cách hiệu quả. Dù là kiến đen có cánh lành tính hay kiến lửa có cánh hung dữ, sự xuất hiện của chúng đều là tín hiệu nhắc nhở bạn cần quan tâm hơn đến việc vệ sinh và gia cố nhà cửa.
